Podejście psychodynamiczne wywodzi się z tradycji psychoanalitycznej, ale psychoterapia psychodynamiczna i klasyczna psychoanaliza nie są tym samym.
Współczesna terapia psychodynamiczna może odbywać się rzadziej niż psychoanaliza, mieć bardziej określone cele i w zależności od problemu przyjmować zarówno formę krótkoterminową, jak i długoterminową.
Jednym z jej podstawowych założeń jest to, że część procesów wpływających na nasze zachowanie może pozostawać poza bezpośrednią świadomością.
Człowiek może na przykład zauważać, że:
„Za każdym razem, kiedy ktoś się do mnie zbliża, zaczynam się wycofywać”
albo:
„Bardzo zależy mi na akceptacji, ale kiedy ją otrzymuję, trudno mi w nią uwierzyć”.
Samo zauważenie powtarzającej się sytuacji nie zawsze jednak wystarcza, aby ją zmienić.
Podczas terapii pacjent wraz z terapeutą stara się zrozumieć, co może znajdować się pod powierzchnią określonych reakcji, jakie emocje są z nimi związane i w jaki sposób wcześniejsze doświadczenia wpływają na obecne funkcjonowanie.
Wyobraźmy sobie osobę, która bardzo boi się odrzucenia.
Może ona silnie potrzebować bliskości, ale jednocześnie być niezwykle wyczulona na sygnały sugerujące, że druga osoba traci zainteresowanie.
Jeśli partner przez kilka godzin nie odpowiada na wiadomość, może pojawić się napięcie i myśl:
„Pewnie zrobiłem coś nie tak”.
W odpowiedzi osoba zaczyna intensywnie szukać zapewnienia, że wszystko jest w porządku, albo przeciwnie – sama się wycofuje, aby uniknąć potencjalnego odrzucenia.
Jeżeli podobny sposób reagowania powtarza się wielokrotnie, może wpływać na relację i paradoksalnie zwiększać napięcie pomiędzy partnerami.
Psychoterapia psychodynamiczna pomaga przyjrzeć się temu, dlaczego określona sytuacja uruchamia tak silne emocje, jakie wcześniejsze doświadczenia mogą mieć z tym związek i co powoduje, że dany wzorzec jest powtarzany.
Nie chodzi przy tym o proste stwierdzenie, że „wszystko wynika z dzieciństwa”.
Istotne jest zrozumienie zależności pomiędzy wcześniejszymi doświadczeniami a sposobem funkcjonowania dzisiaj – i stopniowe stworzenie możliwości reagowania inaczej.
Psychoterapia psychodynamiczna jest wykorzystywana w pracy z różnymi trudnościami psychicznymi i emocjonalnymi. Badania oraz wytyczne kliniczne uwzględniają jej zastosowanie między innymi w leczeniu depresji, a podejścia psychodynamiczne stosowane są również w pracy z problemami lękowymi i relacyjnymi.
Może być rozważana między innymi w przypadku:
Samo występowanie określonych objawów nie oznacza jednak automatycznie, że psychoterapia psychodynamiczna będzie najlepszym podejściem.
Pierwsze konsultacje służą również temu, aby dokładniej poznać trudności pacjenta i wspólnie zastanowić się nad odpowiednią formą pomocy.
Psychoterapia psychodynamiczna opiera się w dużej mierze na rozmowie, ale nie jest zwykłą rozmową o wydarzeniach z ostatniego tygodnia.
Terapeuta zwraca uwagę nie tylko na to, co pacjent mówi, ale również na powtarzające się tematy, emocje, sposoby opisywania relacji, unikanie określonych zagadnień czy reakcje pojawiające się w trakcie spotkania.
Istotne mogą być również sprzeczności.
Pacjent może na przykład mówić, że bardzo potrzebuje bliskich relacji, a jednocześnie za każdym razem, gdy ktoś staje się dla niego ważny, zaczyna dostrzegać powody, aby się wycofać.
Takie powtarzające się mechanizmy stają się przedmiotem wspólnego zainteresowania terapeuty i pacjenta.
Pierwsze konsultacje służą przede wszystkim poznaniu aktualnej sytuacji pacjenta.
Terapeuta może pytać między innymi o:
Nie trzeba przychodzić na konsultację z gotowym wyjaśnieniem swoich problemów.
Można rozpocząć od prostego:
„Od dłuższego czasu czuję, że coś się powtarza i nie wiem dlaczego”
albo:
„Teoretycznie wszystko jest w porządku, ale nie czuję się dobrze”.
Jednym z zadań pierwszych spotkań jest właśnie wspólne uporządkowanie doświadczeń i określenie, nad czym warto pracować.
W psychoterapii psychodynamicznej ważne jest nie tylko zmniejszenie objawu, ale również zrozumienie, jaką funkcję może on pełnić i z jakimi procesami jest związany.
Dwie osoby mogą doświadczać podobnego lęku, ale jego znaczenie może być zupełnie inne.
U jednej lęk może szczególnie nasilać się w sytuacjach oceny i łączyć się z przekonaniem, że popełnienie błędu prowadzi do odrzucenia.
U innej może pojawiać się przede wszystkim wtedy, gdy relacja staje się bardziej bliska i zaczyna uruchamiać obawy związane z zależnością od drugiej osoby.
Dlatego terapia nie opiera się na jednym schemacie stosowanym wobec wszystkich pacjentów.
Terapeuta stopniowo próbuje wraz z pacjentem zrozumieć indywidualny sposób funkcjonowania konkretnej osoby.
Sesje mogą wyglądać różnie w zależności od pacjenta, jego problemów i etapu terapii.
Pacjent mówi o tym, co jest dla niego aktualnie ważne – wydarzeniach, relacjach, emocjach, wspomnieniach, myślach czy sytuacjach z ostatnich dni.
Terapeuta słucha, zadaje pytania i może zwracać uwagę na elementy, które pojawiają się wielokrotnie.
Może na przykład zauważyć, że pacjent opisuje różne osoby jako krytyczne i wymagające, a jednocześnie sam bardzo surowo ocenia swoje zachowanie.
Innym razem ważne może okazać się to, że pacjent regularnie bagatelizuje własne potrzeby, natomiast bardzo szczegółowo analizuje oczekiwania innych.
Terapeuta może pomagać dostrzegać takie zależności, nazywać pojawiające się emocje oraz zastanawiać się wspólnie z pacjentem nad ich znaczeniem.
Celem nie jest przekazanie jednej „prawidłowej interpretacji”.
Terapia powinna raczej tworzyć przestrzeń, w której pacjent może stopniowo poznawać własny sposób funkcjonowania i sprawdzać, czy dotychczasowe wzorce nadal są mu potrzebne.
Jednym z najbardziej utrwalonych mitów jest przekonanie, że psychoterapia psychodynamiczna polega przede wszystkim na wieloletnim analizowaniu dzieciństwa.
Wcześniejsze doświadczenia rzeczywiście mogą mieć duże znaczenie.
To właśnie w relacjach z ważnymi osobami stopniowo kształtują się nasze sposoby rozumienia bliskości, bezpieczeństwa, konfliktu, akceptacji czy odrzucenia.
Nie oznacza to jednak, że każda sesja musi dotyczyć rodziców albo wydarzeń sprzed wielu lat.
Punktem zainteresowania może być równie dobrze konflikt w obecnym związku, sytuacja zawodowa, samotność, trudność z podejmowaniem decyzji albo reakcja emocjonalna, która pojawiła się kilka dni wcześniej.
Do przeszłości wraca się przede wszystkim wtedy, gdy pomaga ona lepiej zrozumieć to, co dzieje się obecnie.
Jednym z ważnych pojęć w podejściu psychodynamicznym są mechanizmy obronne.
Można rozumieć je jako sposoby psychicznego radzenia sobie z emocjami, myślami lub konfliktami, które byłyby dla nas zbyt trudne albo zagrażające.
Nie oznacza to, że człowiek świadomie postanawia:
„Teraz zastosuję mechanizm obronny”.
Proces ten może zachodzić automatycznie.
Ktoś, kto doświadcza silnej złości, może jej w ogóle nie zauważać, ale jednocześnie odczuwać napięcie i irytację.
Inna osoba może odpowiadać żartem za każdym razem, gdy rozmowa zaczyna dotyczyć czegoś bolesnego.
Jeszcze ktoś może bardzo dokładnie analizować swoje emocje intelektualnie, ale mieć trudność z ich faktycznym przeżywaniem.
Mechanizmy obronne same w sobie nie są czymś „złym”.
Każdy człowiek z nich korzysta.
Problem może pojawić się wtedy, gdy określony sposób ochrony staje się bardzo sztywny i utrudnia budowanie relacji, kontakt z własnymi potrzebami czy dostosowywanie zachowania do sytuacji.
Nie istnieje jedna liczba spotkań odpowiednia dla wszystkich osób.
Psychoterapia psychodynamiczna może mieć charakter krótkoterminowy lub długoterminowy.
W krótkoterminowej terapii praca może skupiać się na bardziej określonym problemie lub wzorcu, który ma szczególne znaczenie dla obecnych trudności pacjenta.
Dłuższy proces może być odpowiedni wtedy, gdy trudności mają bardziej złożony charakter, występują od wielu lat lub dotyczą wielu obszarów funkcjonowania – na przykład relacji, obrazu siebie, regulacji emocji i sposobu przeżywania bliskości.
APA opisuje zarówno krótkoterminowe, jak i długoterminowe formy terapii psychodynamicznej; w badaniach wykorzystywano bardzo różną liczbę sesji.
Dlatego już podczas pierwszych konsultacji warto porozmawiać z terapeutą o przewidywanym sposobie pracy, celach terapii i tym, czy terapia ma mieć z góry określony termin zakończenia.
Nie istnieje jeden nurt psychoterapii odpowiedni dla wszystkich ludzi i wszystkich problemów.
Psychoterapia psychodynamiczna może być szczególnie interesującą formą pracy dla osób, które chcą nie tylko zmniejszyć konkretne objawy, ale również lepiej zrozumieć własny sposób funkcjonowania.
Może być pomocna, jeśli ktoś zauważa, że:
Nie oznacza to jednak, że będzie to najlepszy wybór dla każdej osoby.
W części sytuacji bardziej odpowiednie może być inne podejście psychoterapeutyczne, bardziej skoncentrowana interwencja, konsultacja psychiatryczna lub połączenie różnych form pomocy.
Pierwsza konsultacja służy właśnie temu, aby wspólnie zastanowić się, czego pacjent aktualnie potrzebuje.
Czy muszę mieć diagnozę, aby rozpocząć terapię?
Nie.
Wiele osób zgłasza się do psychoterapeuty nie dlatego, że posiada określoną diagnozę, ale dlatego, że doświadcza trudności wpływających na codzienne życie.
Może to być powtarzający się problem w relacjach, poczucie pustki, obniżony nastrój, silny lęk albo przekonanie, że pewne sytuacje w życiu nieustannie się powtarzają.
Pierwsze konsultacje pomagają dokładniej przyjrzeć się problemowi i określić dalszy sposób postępowania.
Czy terapia psychodynamiczna polega głównie na analizowaniu dzieciństwa?
Nie.
Przeszłość jest ważna wtedy, gdy pozwala lepiej zrozumieć obecne sposoby reagowania, przeżywania emocji i budowania relacji.
Duża część terapii może dotyczyć tego, co aktualnie dzieje się w życiu pacjenta.
Czy terapeuta psychodynamiczny będzie cały czas milczał?
Nie musi.
Terapeuta może zadawać pytania, komentować zauważane zależności, pomagać nazywać emocje i proponować określone sposoby rozumienia sytuacji.
Nie jest jednak jego zadaniem podejmowanie decyzji za pacjenta ani przekazywanie gotowych instrukcji dotyczących życia.
Czy na pierwszej sesji trzeba opowiedzieć wszystko?
Nie.
Relacja terapeutyczna buduje się stopniowo.
Pacjent nie ma obowiązku podczas pierwszego spotkania opowiadać szczegółowo o doświadczeniach, o których nie jest jeszcze gotowy mówić.
Można zacząć od tego, co obecnie wydaje się najważniejsze.
Czy psychoterapia psychodynamiczna może odbywać się online?
W wielu przypadkach terapia psychodynamiczna może być prowadzona również w formie spotkań online.
To, czy taka forma będzie odpowiednia w konkretnej sytuacji, warto ustalić podczas konsultacji z terapeutą.
Po czym można poznać, że terapia działa?
Zmiana nie zawsze polega wyłącznie na zniknięciu objawu.
Postępem może być również:
Czasami ważną zmianą jest już moment, w którym osoba zauważa:
„Zwykle właśnie w tej sytuacji się wycofywałem. Tym razem rozumiem, co się ze mną dzieje i mogę zdecydować, jak chcę zareagować”.
Pierwsza konsultacja psychoterapeutyczna
Jeśli zauważasz, że określone trudności lub sytuacje powtarzają się w Twoim życiu, a dotychczasowe sposoby radzenia sobie nie przynoszą oczekiwanej zmiany, pierwszym krokiem może być konsultacja z psychoterapeutą.
Nie musisz wcześniej wiedzieć, z czego dokładnie wynika problem.
Nie musisz również samodzielnie decydować, czy potrzebujesz właśnie psychoterapii psychodynamicznej.
Podczas pierwszych spotkań możesz opowiedzieć o tym, co obecnie jest dla Ciebie najtrudniejsze. Terapeuta pomoże uporządkować informacje, przyjrzeć się sytuacji i wspólnie zastanowić się nad odpowiednim kierunkiem dalszej pracy.
Psychoterapia psychodynamiczna nie polega na usunięciu wszystkich trudnych emocji z życia.
Smutek, złość, lęk, zazdrość czy rozczarowanie są naturalną częścią ludzkiego doświadczenia.
„Nie trzeba wiedzieć, jak dalej żyć — wystarczy zacząć od pierwszej rozmowy.” — Irvin D. Yalom
Prosimy o dokonywanie zapisów: telefonicznie, mailowo, przez system rezerwacji online na stronie kontakt.
Aby dostać się do budynku, należy przejechać prosto przez bramę (na lewo od znaku 29a). Gabinet znajduje się na 1 piętrze budynku. Dojazd tramwajami nr 4, 8, 24 (przystanek Wesele).
