Psychoterapia jest jedną z podstawowych metod leczenia depresji. Pomaga lepiej zrozumieć mechanizmy podtrzymujące obniżony nastrój, pracować nad sposobem myślenia, zachowaniem, emocjami i relacjami oraz stopniowo odbudowywać codzienne funkcjonowanie. W zależności od nasilenia objawów może być stosowana samodzielnie lub razem z leczeniem farmakologicznym.
Depresja nie jest jednak zwykłym gorszym samopoczuciem ani chwilowym spadkiem motywacji. Jeżeli obniżony nastrój, utrata zainteresowań, brak energii lub inne niepokojące objawy utrzymują się przez dłuższy czas i zaczynają wpływać na życie zawodowe, społeczne lub rodzinne, warto skonsultować się ze specjalistą.
Czym jest depresja?
Depresja jest zaburzeniem psychicznym, które może wpływać nie tylko na nastrój, ale również na sposób myślenia, poziom energii, sen, apetyt, koncentrację, relacje z innymi i zdolność wykonywania codziennych obowiązków.
Nie każda osoba doświadcza jej w taki sam sposób. U jednej dominować może smutek i płaczliwość, u innej przede wszystkim brak energii, drażliwość, problemy ze snem lub poczucie emocjonalnego zobojętnienia.
Według informacji publikowanych przez pacjent.gov.pl charakterystyczne dla depresji objawy występują przez większość dnia, prawie codziennie, przez co najmniej dwa tygodnie i wpływają na funkcjonowanie danej osoby.
Rozpoznanie depresji powinno jednak należeć do odpowiednio przygotowanego specjalisty – lista objawów przeczytana w internecie nie zastępuje diagnozy.
Jakie mogą być objawy depresji?
Do sygnałów, które mogą pojawiać się w przebiegu depresji, należą między innymi:
- długotrwale obniżony nastrój,
- utrata zainteresowania rzeczami, które wcześniej sprawiały przyjemność,
- zmniejszenie energii i przewlekłe zmęczenie,
- trudności ze snem lub nadmierna senność,
- trudności z koncentracją i podejmowaniem decyzji,
- wycofywanie się z kontaktów z innymi,
- spadek poczucia własnej wartości,
- nadmierne poczucie winy,
- pesymistyczne myślenie o przyszłości,
- zmiany apetytu,
- spowolnienie lub wyraźne pobudzenie,
- myśli „s”.
Depresja może mieć różne nasilenie, dlatego nie każda osoba będzie doświadczać wszystkich wymienionych objawów.
Depresja czy zwykły smutek – jak rozpoznać różnicę?
Smutek jest naturalną emocją. Może pojawić się po niepowodzeniu, rozstaniu, konflikcie, stracie lub innym trudnym wydarzeniu i sam w sobie nie oznacza depresji.
W przypadku depresji problem jest zwykle bardziej trwały i zaczyna wpływać na wiele obszarów życia.
Osoba może nie mieć energii do wykonywania podstawowych obowiązków, przestać odczuwać przyjemność, wycofywać się z relacji albo mieć trudność z wyobrażeniem sobie poprawy sytuacji.
Ważny jest więc nie tylko sam obniżony nastrój, ale także jego czas trwania, nasilenie oraz wpływ na codzienne funkcjonowanie.
Jeżeli problemy utrzymują się przez kolejne tygodnie albo stają się coraz bardziej nasilone, warto zwrócić się po profesjonalną pomoc.
Czy psychoterapia pomaga w depresji?
Tak. Psychoterapia należy do metod wykorzystywanych w leczeniu depresji. Światowa Organizacja Zdrowia wskazuje, że skuteczne psychologiczne metody leczenia depresji obejmują między innymi terapię poznawczo-behawioralną, aktywizację behawioralną, psychoterapię interpersonalną oraz terapię skoncentrowaną na rozwiązywaniu problemów.
Nie oznacza to jednak, że każdy pacjent powinien przechodzić dokładnie taki sam proces.
Dobór terapii zależy m.in. od:
- rodzaju i nasilenia objawów,
- historii wcześniejszych trudności,
- współwystępujących problemów,
- sytuacji życiowej,
- potrzeb pacjenta,
- wcześniejszych doświadczeń z leczeniem.
Psychoterapia nie polega wyłącznie na „pozytywnym myśleniu”. Jej celem jest systematyczna praca nad problemami i mechanizmami wpływającymi na funkcjonowanie danej osoby.
Jak psychoterapia może pomagać osobie z depresją?
Zakres pracy zależy od konkretnej sytuacji, ale terapia może obejmować kilka ważnych obszarów.
Rozpoznawanie sposobów myślenia
Depresji mogą towarzyszyć negatywne przekonania dotyczące siebie, przyszłości i własnych możliwości. W terapii można nauczyć się zauważać takie schematy oraz sprawdzać, na ile odpowiadają rzeczywistości.
Stopniowy powrót do aktywności
Depresja często prowadzi do wycofania.
Człowiek ma coraz mniej energii, więc rezygnuje z aktywności, kontaktów i obowiązków. Zmniejszona aktywność może z kolei ograniczać liczbę sytuacji przynoszących satysfakcję i pogłębiać poczucie bezradności.
Jednym z elementów terapii może być stopniowe odbudowywanie codziennej aktywności w tempie dopasowanym do możliwości pacjenta.
Praca nad emocjami
Psychoterapia daje możliwość lepszego rozumienia własnych emocji i potrzeb.
Nie chodzi o to, żeby przestać doświadczać smutku czy lęku, lecz nauczyć się rozpoznawać emocje i reagować na nie w bardziej pomocny sposób.
Praca nad relacjami
Problemy w relacjach mogą zarówno wpływać na samopoczucie, jak i pojawiać się jako konsekwencja depresji.
Wycofanie, drażliwość, brak energii czy poczucie niezrozumienia mogą powodować dodatkowe napięcia.
Terapia może być przestrzenią do przyjrzenia się tym zależnościom.
Jak wygląda psychoterapia depresji?
Pierwsze spotkania zazwyczaj służą poznaniu problemu i aktualnej sytuacji pacjenta.
Terapeuta może pytać m.in. o:
- obecne objawy,
- moment ich pojawienia się,
- sytuację zawodową i rodzinną,
- sen i codzienne funkcjonowanie,
- wcześniejsze epizody podobnych trudności,
- dotychczasowe leczenie,
- aktualne źródła stresu,
- cele, z którymi pacjent przychodzi na terapię.
Na tej podstawie można wspólnie ustalić dalszy sposób pracy.
Psychoterapia jest procesem współpracy – pacjent i terapeuta wspólnie określają problemy, cele oraz metody pracy. American Psychological Association podkreśla, że istotnym elementem skutecznej psychoterapii jest zarówno właściwie dobrana metoda, jak i relacja terapeutyczna oraz dopasowanie leczenia do potrzeb i preferencji pacjenta.
Czy depresję można leczyć samą psychoterapią?
To zależy przede wszystkim od nasilenia objawów i sytuacji konkretnej osoby.
WHO wskazuje, że psychologiczne metody leczenia są istotnym elementem terapii depresji. W przypadku depresji o umiarkowanym lub dużym nasileniu może być rozważane zarówno leczenie psychologiczne, jak i leczenie łączące psychoterapię z farmakoterapią. Decyzja powinna uwzględniać stan pacjenta, dostępność leczenia oraz jego preferencje.
Dlatego nie należy samodzielnie podejmować decyzji o rozpoczęciu lub odstawieniu leków.
W sprawach dotyczących farmakoterapii właściwym specjalistą jest lekarz, w szczególności psychiatra.
Psycholog, psychoterapeuta czy psychiatra – do kogo zgłosić się z depresją?
Te zawody pełnią różne role.
Psycholog
Może prowadzić konsultacje psychologiczne, pomagać w ocenie problemu i – zależnie od swoich kwalifikacji – wykonywać diagnostykę psychologiczną.
Psychoterapeuta
Prowadzi psychoterapię zgodnie z określonym podejściem terapeutycznym i posiadanymi kwalifikacjami.
Psychiatra
Jest lekarzem. Może postawić diagnozę medyczną, ocenić stan zdrowia i – jeżeli istnieją wskazania – zastosować leczenie farmakologiczne.
W wielu przypadkach specjaliści mogą ze sobą współpracować.
Nie trzeba też samodzielnie wiedzieć, do kogo zgłosić się w pierwszej kolejności. Konsultacja psychologiczna lub psychoterapeutyczna może pomóc ustalić, czy wskazana jest również konsultacja psychiatryczna.
Kiedy warto rozpocząć psychoterapię?
Nie trzeba czekać, aż trudności staną się skrajnie nasilone.
Warto rozważyć kontakt ze specjalistą, jeżeli:
- obniżony nastrój utrzymuje się przez dłuższy czas,
- trudno cieszyć się rzeczami, które wcześniej były ważne,
- codzienne obowiązki zaczynają być przytłaczające,
- pojawia się długotrwałe poczucie zmęczenia lub braku energii,
- coraz częściej dochodzi do izolowania się od innych,
- pogarsza się funkcjonowanie zawodowe, rodzinne lub społeczne,
- pojawiają się trudności ze snem, koncentracją lub podejmowaniem decyzji,
- powracają epizody obniżonego nastroju,
- dotychczasowe sposoby radzenia sobie przestały wystarczać.
Wcześniejsze zgłoszenie się po pomoc może pozwolić szybciej rozpocząć odpowiednie postępowanie.
Ile trwa psychoterapia depresji?
Nie istnieje jedna liczba spotkań odpowiednia dla każdego.
Czas terapii zależy od wielu czynników, w tym rodzaju problemu, nasilenia objawów, czasu ich trwania, celów terapii oraz współwystępujących trudności.
Niektóre metody mają bardziej określoną strukturę i mogą obejmować ograniczoną liczbę spotkań. Inne procesy terapeutyczne są dłuższe.
Ważniejsze od z góry określonej liczby sesji jest regularne ocenianie, czy terapia odpowiada na potrzeby pacjenta i czy widoczne są zmiany w obszarach będących celem leczenia.
Czy psychoterapia online może pomóc w depresji?
Psychologiczne formy pomocy mogą być prowadzone zarówno stacjonarnie, jak i zdalnie. WHO wskazuje, że część interwencji psychologicznych może być skutecznie udostępniana również w formatach zdalnych i cyfrowych.
Nie oznacza to jednak, że terapia online jest najlepszym rozwiązaniem w każdej sytuacji.
Wybór pomiędzy spotkaniami stacjonarnymi a online warto omówić ze specjalistą, uwzględniając stan pacjenta, jego potrzeby i możliwości organizacyjne.
Depresja – kiedy potrzebna jest pilna pomoc?
Jeżeli występuje bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia i myśli z tym powiązane, nie należy czekać na standardowy termin psychoterapii.
W Polsce można:
- zadzwonić pod numer alarmowy 112,
- zadzwonić na pogotowie pod numer 999,
- udać się na SOR lub izbę przyjęć szpitala z oddziałem psychiatrycznym,
- skorzystać z całodobowego, bezpłatnego Centrum Wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym pod numerem 800 70 2222,
- skorzystać z całodobowego telefonu wsparcia emocjonalnego 116 123.
Aktualne formy pomocy są wskazywane przez Ministerstwo Zdrowia i portal pacjent.gov.pl.
Psychoterapia depresji w Krakowie
Jeżeli od dłuższego czasu zmagasz się z obniżonym nastrojem, utratą energii, wycofaniem lub innymi trudnościami, pierwszym krokiem może być rozmowa ze specjalistą.
W Mindhub Psychoterapia w Krakowie dostępna jest psychoterapia osób dorosłych, dzieci i młodzieży, prowadzona między innymi w nurcie poznawczo-behawioralnym i psychodynamicznym. Placówka oferuje zarówno spotkania stacjonarne w Krakowie, jak i terapię online.
Pierwsza konsultacja nie zobowiązuje do podjęcia długotrwałej terapii. Może służyć przede wszystkim poznaniu problemu, określeniu potrzeb i ustaleniu, jaka forma pomocy będzie w danej sytuacji odpowiednia.
Najczęściej zadawane pytania o psychoterapię depresji
Czy psychoterapia pomaga na depresję?
Psychoterapia jest jedną z metod leczenia depresji. Do metod o potwierdzonej skuteczności należą m.in. terapia poznawczo-behawioralna, aktywizacja behawioralna i psychoterapia interpersonalna.
Czy z depresją iść do psychologa czy psychiatry?
Zależy to od sytuacji i nasilenia objawów. Psycholog lub psychoterapeuta może pomóc ocenić problem i rozpocząć pomoc psychologiczną, natomiast psychiatra jest lekarzem i może prowadzić diagnostykę medyczną oraz zastosować leczenie farmakologiczne.
Czy depresję można leczyć bez leków?
W niektórych przypadkach psychoterapia może być główną metodą leczenia, jednak sposób postępowania powinien zostać dobrany indywidualnie. Przy bardziej nasilonej depresji może być wskazane łączenie psychoterapii z leczeniem farmakologicznym.
Jak długo trwa terapia depresji?
Nie ma jednej odpowiedzi. Długość terapii zależy między innymi od nasilenia objawów, historii problemu, wybranej metody oraz indywidualnych potrzeb pacjenta.
Czy trzeba mieć diagnozę depresji, aby iść na psychoterapię?
Nie. Na konsultację można zgłosić się również wtedy, gdy pojawia się długotrwałe obniżenie nastroju lub inne trudności, ale osoba nie wie jeszcze, z czego wynikają.
Jak wygląda pierwsza wizyta u psychoterapeuty?
Pierwsze spotkanie służy zazwyczaj poznaniu problemu, objawów, aktualnej sytuacji oraz oczekiwań pacjenta. Terapeuta może również zaproponować dalszy sposób postępowania lub – jeśli istnieje taka potrzeba – konsultację z innym specjalistą.
Czy psychoterapia depresji może odbywać się online?
W wielu przypadkach tak. O tym, czy terapia online będzie odpowiednia dla konkretnej osoby, warto zdecydować wspólnie ze specjalistą.