Nie każda zmiana zachowania dziecka oznacza problem wymagający psychoterapii. Konsultację z psychologiem warto jednak rozważyć, gdy trudności utrzymują się, nasilają albo zaczynają wpływać na funkcjonowanie dziecka w domu, szkole, relacjach z rówieśnikami lub na jego codzienne samopoczucie.
Dzieci nie zawsze potrafią powiedzieć wprost, że przeżywają silny lęk, smutek, przeciążenie czy problemy w relacjach. Dlatego trudności emocjonalne mogą być widoczne przede wszystkim poprzez zmianę zachowania.
Kiedy dziecko może potrzebować pomocy psychologa?
Sygnałem do konsultacji może być wyraźna i utrzymująca się zmiana w zachowaniu, emocjach albo codziennym funkcjonowaniu dziecka.
NHS wymienia wśród sygnałów mogących świadczyć o trudnościach psychicznych u dzieci między innymi istotne zmiany zachowania, utrzymujące się problemy ze snem, wycofywanie się z kontaktów społecznych oraz rezygnowanie z aktywności, które wcześniej sprawiały dziecku przyjemność.
Warto przyjrzeć się sytuacji szczególnie wtedy, gdy dziecko:
- staje się wyraźnie bardziej wycofane,
- często reaguje silnym gniewem lub płaczem,
- zaczyna unikać szkoły albo innych codziennych aktywności,
- ma długotrwałe problemy ze snem,
- traci zainteresowanie rzeczami, które wcześniej lubiło,
- unika kontaktów z rówieśnikami,
- bardzo silnie przeżywa rozłąkę z rodzicem,
- często skarży się na bóle brzucha, głowy lub inne dolegliwości bez jasnej przyczyny,
- ma trudności z koncentracją,
- zaczyna osiągać wyraźnie gorsze wyniki w szkole,
- ma problemy z regulowaniem emocji,
- przeżywa silny lęk lub nadmiernie martwi się codziennymi sytuacjami.
Pojedynczy objaw nie oznacza automatycznie zaburzenia psychicznego. Istotne jest, jak długo trwa problem, jak bardzo jest nasilony i czy utrudnia dziecku codzienne funkcjonowanie.
Czy problemy w szkole są powodem do wizyty u psychologa?
Tak, jeśli problemy szkolne są powtarzalne, nasilają się lub wiążą się z wyraźnym cierpieniem dziecka, warto skonsultować sytuację ze specjalistą.
Spadek ocen sam w sobie nie musi oznaczać problemu psychologicznego. Warto jednak zwrócić uwagę, jeśli pojawia się razem z:
- niechęcią do chodzenia do szkoły,
- silnym stresem przed sprawdzianami,
- płaczem przed wyjściem z domu,
- problemami z rówieśnikami,
- poczuciem odrzucenia,
- częstymi konfliktami,
- trudnościami z koncentracją,
- wycofaniem albo nagłą zmianą zachowania.
Przyczyną mogą być zarówno trudności emocjonalne, jak i problemy społeczne, edukacyjne czy neurorozwojowe. Zadaniem konsultacji psychologicznej jest więc przede wszystkim lepsze zrozumienie sytuacji, a nie przypisanie dziecku konkretnej diagnozy na podstawie jednego zachowania.
Jak lęk może wyglądać u dziecka?
Lęk u dzieci może przejawiać się nie tylko poprzez mówienie o strachu, lecz również przez unikanie, drażliwość, problemy ze snem, trudności z koncentracją czy dolegliwości fizyczne.
Dziecko może np. nie chcieć chodzić do szkoły, unikać spotkań z rówieśnikami albo bać się sytuacji, które wcześniej nie powodowały podobnej reakcji. NHS wskazuje, że w przypadku nasilonego lęku mogą występować m.in. problemy z koncentracją, snem lub jedzeniem, wybuchy złości, negatywne przewidywania oraz unikanie codziennych aktywności.
Ważne jest odróżnienie naturalnych dziecięcych obaw od lęku, który zaczyna ograniczać codzienne życie.
Kiedy zgłosić nastolatka do psychologa?
Konsultacja psychologiczna nastolatka jest wskazana wtedy, gdy zmiany emocjonalne i zachowania wykraczają poza typowe wahania charakterystyczne dla okresu dojrzewania i wyraźnie utrudniają codzienne funkcjonowanie.
W okresie dojrzewania naturalnie pojawia się większa potrzeba niezależności, zmienność emocji oraz większe znaczenie relacji rówieśniczych. Nie każda kłótnia z rodzicem czy zamknięcie się w pokoju jest więc powodem do niepokoju.
Większej uwagi wymagają jednak sytuacje, gdy nastolatek przez dłuższy czas:
- izoluje się od znajomych i rodziny,
- traci zainteresowania,
- ma bardzo obniżony nastrój,
- przestaje radzić sobie ze szkołą,
- intensywnie unika kontaktu z innymi,
- doświadcza silnych napadów lęku,
- ma poważne problemy ze snem,
- mówi o braku sensu lub beznadziejności,
- podejmuje zachowania szkodliwe dla siebie.
W przypadku podejrzenia bezpośredniego zagrożenia zdrowia lub życia dziecka konieczna jest pilna pomoc medyczna, a nie oczekiwanie na standardowy termin konsultacji psychologicznej.
Psycholog dziecięcy czy psychiatra dziecięcy – do kogo zgłosić się najpierw?
W wielu sytuacjach pierwszym krokiem może być konsultacja psychologiczna, ale nie istnieje jedna zasada właściwa dla każdego przypadku.
Psycholog może przeprowadzić wywiad, ocenić obszary trudności i pomóc określić dalszy sposób postępowania. Psychiatra jest lekarzem i może przeprowadzać diagnostykę medyczną oraz – gdy istnieją wskazania – wdrożyć leczenie farmakologiczne.
Jeżeli objawy są bardzo nasilone, pojawia się gwałtowne pogorszenie funkcjonowania lub zagrożenie zdrowia dziecka, potrzebna może być bezpośrednia konsultacja lekarska.
Jak wygląda pierwsza wizyta dziecka u psychologa?
Pierwsze spotkanie służy przede wszystkim poznaniu problemu, historii dziecka i sytuacji rodzinnej oraz ustaleniu, jaka forma pomocy może być odpowiednia.
W zależności od wieku dziecka i charakteru zgłaszanego problemu pierwsza rozmowa może odbywać się z rodzicem, z dzieckiem albo obejmować oba te elementy.
Psycholog może zapytać między innymi o:
- rozwój dziecka,
- jego funkcjonowanie w domu,
- sytuację szkolną,
- relacje z rówieśnikami,
- ważne wydarzenia rodzinne,
- moment pojawienia się trudności,
- sposób reagowania dziecka na stres,
- sen i codzienne nawyki,
- wcześniejsze formy pomocy.
Nie chodzi o ocenianie rodziców ani dziecka. Celem jest zebranie informacji potrzebnych do zrozumienia problemu.
Czy rodzic uczestniczy w terapii dziecka?
Zaangażowanie rodzica zależy od wieku dziecka, rodzaju problemu i sposobu prowadzenia terapii.
W pracy z młodszymi dziećmi kontakt z rodzicami często odgrywa istotną rolę. Rodzice mogą otrzymywać wskazówki dotyczące sposobów reagowania, komunikacji czy wspierania dziecka poza gabinetem.
W przypadku nastolatków większego znaczenia nabiera prywatność i możliwość swobodnej rozmowy ze specjalistą. Zasady kontaktu z rodzicami i granice poufności powinny zostać wyjaśnione na początku współpracy.
Nie trzeba czekać, aż problem stanie się bardzo poważny
Do psychologa można zgłosić się również wtedy, gdy rodzic po prostu nie jest pewien, czy obserwowane zachowanie mieści się jeszcze w naturalnym etapie rozwoju.
Konsultacja nie oznacza automatycznie rozpoczęcia długoterminowej psychoterapii. Czasami wystarczające może być kilka spotkań, psychoedukacja rodziców albo wskazanie innego rodzaju wsparcia.
Wczesna konsultacja pozwala przede wszystkim lepiej zrozumieć to, co dzieje się z dzieckiem.
Psycholog dziecięcy Kraków – pomoc dla dzieci i młodzieży w MindHub Psychoterapia
Rodzice poszukujący psychologa dziecięcego w Krakowie mogą skorzystać ze wsparcia specjalistów w MindHub Psychoterapia. Nasza placówka prowadzi terapię indywidualną osób dorosłych, dzieci i młodzieży i informuje, że przyjmuje dzieci od 5. roku życia.
W MindHub posiadamy dwie lokalizacje:
Kraków Bronowice – ul. Złoty Róg 29a/3
Kraków Grzegórzki – ul. Chodkiewicza 6/4.
W naszym zespole znajdują się specjaliści pracujący z dziećmi w wieku szkolnym oraz młodzieżą, a zakres wsparcia obejmuje konsultacje psychologiczne i psychoterapeutyczne dostosowywane do wieku oraz zgłaszanego problemu.
Dla rodzica pierwszym krokiem może być więc konsultacja pozwalająca omówić obserwowane trudności i ustalić, czy dziecko potrzebuje dalszego wsparcia.
Jak wybrać psychologa dziecięcego w Krakowie?
Wybierając specjalistę, warto sprawdzić przede wszystkim doświadczenie w pracy z dziećmi w określonym wieku oraz obszar trudności, którym zajmuje się psycholog.
Innego rodzaju doświadczenie może być potrzebne przy zaburzeniach lękowych, innego przy problemach rodzinnych, trudnościach szkolnych czy wsparciu nastolatka w kryzysie.
Ważne jest również to, czy dziecko ma możliwość zbudowania ze specjalistą poczucia bezpieczeństwa. Szczególnie w przypadku psychoterapii proces wymaga relacji, w której młoda osoba może stopniowo zacząć swobodnie mówić o swoich trudnościach.
Najczęstsze pytania rodziców
Kiedy iść z dzieckiem do psychologa?
Wtedy, gdy trudności emocjonalne lub zmiany zachowania utrzymują się, nasilają albo zaczynają negatywnie wpływać na życie dziecka w domu, szkole lub relacjach.
Czy trzeba mieć diagnozę, żeby umówić dziecko do psychologa?
Nie. Konsultacja może właśnie pomóc określić charakter problemu i ustalić, czy potrzebna jest dalsza diagnostyka lub terapia.
Czy problemy ze snem mogą mieć podłoże psychiczne?
Mogą, ale nie muszą. Problemy ze snem mają wiele możliwych przyczyn. Jeśli utrzymują się lub współwystępują z innymi zmianami emocjonalnymi czy zachowania, warto omówić je ze specjalistą.
Czy nagłe pogorszenie ocen powinno niepokoić?
Samo pogorszenie ocen nie świadczy o zaburzeniu. Warto jednak zwrócić uwagę, jeśli towarzyszą mu inne zmiany – np. wycofanie, lęk, unikanie szkoły, problemy ze snem czy trudności w relacjach.
Od jakiego wieku można skorzystać z pomocy psychologa w MindHub w Krakowie?
MindHub informuje, że w ramach terapii indywidualnej przyjmuje dzieci od 5. roku życia, a także młodzież i osoby dorosłe.
Gdzie znajduje się psycholog dziecięcy MindHub w Krakowie?
MindHub działa w lokalizacjach Bronowice przy ul. Złoty Róg 29a/3 oraz Grzegórzki przy ul. Chodkiewicza 6/4.